OOP (Object Oriented Programming)[Nesne Yönelimli Programlama]Nedir?

Birçok programcýnýn korkarak yaklaþmak istemediði veya yeni baþlayanlarýn ön yargýlý baktýðý programlama metodolijisi olan OOP (object oriented Programming)[Nesne Yönelimli Programlama] ile ilk adýmýmýzý atacaðýz. Konu gerçekten çok basit göreceksiniz ki tahmin ettiðiniz gibi zor bir programlama tekniði deðil. geçenlerde bir e-posta geldi ve sýrf bu konu için 1.000 lerce YTL ücret istiyorlar. Ben de düþündüm ve biliyorsam paylaþmalýyým bilgimi dedim ardýndan yazdým makalemi :)

Gelelim konumuza; adýndan da anlaþýlacaðý gibi nesne tabanlý bir programlama tekniði diyebiliriz.Daha açacak olursak; bizler programlarýmýzda kodlar yazarken bazý zamanlar oluyor ki ayný kodu baþka bir yerde kullanmamýz gerkiyor ve erinmeden,üþenmeden tekrar yazýyorduk. Artýk böyle birþey yok. Kodlarýmýzý sýnýflar içerisinde yazarak daha kullanýþlý hale getiriyoruz. Düþünün; 1 okul var,okulun içersinde onlarca sýnýf,sýnýfýn içerisinde onlarca öðrenci. Þimdi burada; okul=projemiz, sýnýf=class , öðrenci = nesne. Bir öðrenciye ulaþmak için en hýzlý yol nedir diye sorsam , muhtemelen hepiniz, Okulun içerisindeki sýnýflara,oradan da öðrenciye dersiniz. Ve bu öðrencinin Matematik,türkçe gibi derslerini iþleyebildiði gibi ayný öðrenciyi baþka yerde kullanrak (atelye binasýnda) programlama dersine de girebilir. Kýsacasý öðrenci yani nesnemiz her yerde rahatlýkla hareket edebiliyor :) Biliyorum farklý bir örnek oldu ama , iþe yeni baþlayan arkadaþlar için açýklayýcý olmuþtur umarým :)

Eðer kodlarý formumuza çift týkladýðýmýzda açýlan sayfaya yazmýyor ve parçalara bölüp ilgili class lar oluþturup oralardan nesnelerimizi çaðýrýyorsak buna OOP (Object-Oriented Programming) denir. Genel olarak 3 prensibi vardýr ve bunlar ;

1- Encapsulation

2- Inheritance

3- Polymorphism.

Encapsulation: obje hakkýndaki bilgiler ve iþlemler anlamýna gelir. Metot ve özellik olarak adlandýrdýðýmýz bu iþlemler bir nesnenin niteliklerini ve iþlemlerini ortaya koyar. Örneðin bir öðrencinin numarasý,adý,soyadý gibi.
Inheritance: Bir objenin baþka bir obje üzerine kurulmasýdýr. Örneðin bir öðrencinin numarasýnýn, masasýnýn, göz renginin olmasý ve bunlardan da öðrencinin tam objesini etkilemesi gibi.
Polymorphism: Belli bir iþlemin (metodun) birçok obje tarafýndan kullanýlmasýdýr.

OOP Terimleri

Sýnýflar
Yazacaðýmýz programlarda sadece objeler vardýr. Bu objeler, veri alýþveriþi yaparak, birbirleriyle haberleþirler.
Objeler OOP de sýnýf olarak ifade edilen þablonlardan yaratýlýr. Her sýnýf içinde, o sýnýftan üretilecek nesnelerin özelikleri, davranýþlarý tespit edilir. Örneðin Öðrenci isminde bir sýnýf yaratabiliriz. Bu sýnýftan üretilecek objelerin ortak yani, bir numara, ad, soyad gibi özellikleri olacaktýr.
Sýnýflar, obje üretme yanýnda aralarýnda akraba ve is iliþkileri kurmak mümkündür.

Nesneler
OOP de objeler sýnýflardan üretilir. Objeler, sýnýflarýn aksine canlýdýr ve kimlikleri vardýr. Ayný sýnýftan üretilmiþ iki objenin sahip olduðu deðiþkenler deðiþik özelliklere sahiptir. Örneðin öðrenci sýnýfýndan üretilen ayþe ve ali isimli iki öðrencinin numaralarý deðiþiktir. Burada adý geçen numarasý, sýnýf içinde yer alan bir özelliktir. Sýnýftan üretilen her obje bu özelliði alýr. Objeler üretilirken, obje özellikleri, sahip olduklarý yapýya göre, deðiþik olacaktýr. öðrenci örneðinde olduðu gibi, Ali ve Ayþe objeleri deðiþik numaralara sahiptir.

Metodlar
Metodlar bir objenin dýþarýya açýlan yoludur. Bir objenin içinde ne oldugu, objenin nasýl çalýþtýðý dýþarýdan görünmez. Objenin sahip oldugu bir özellikleri vardýr. Eger objeîle interaksiyon a girmek istiyorsak, dýþa açýlan yollardan (metodlardan) birini kullanmamýz gerekir. objelere, sýnýf içinde tanýmlanmýþ ve her objenin sahip oldugu metotlar aracýlýðýyla mesaj gönderebiliriz. Eger bir objeden bir þey yapmasýný bekliyorsak, metodunu kullanarak, ona bir mesaj göndeririz. Obje bu mesajý alarak, gerekli iþlemi yapar.

Konstruktör
Objelerin sýnýflardan yapýldýðýný daha önce öðrendik. Objeler üretilirken, sahip olduklari deðiþkenlerin deðiþik deðerlerde olmasý gerekir. Öðrenci örneðinde oldugu gibi, Ali ve Ayþe isimli iki objenin deðiþik numaralara sahip olmalarý gerekir. Bu demek oluyor ki, objeler üretilirken, onlara deðiþik kimlikler verecek bir mekanizmaya ihtiyacýmýz var.

Bu görevi sýnýf içinde konstruktörler üstlenir. Objeler konstruktörler aracýlýðýyla üretilir. Konstruktör bir obje üretmeden önce, obje için gerekli deðiþken deðerleri belirlenir ve bu deðerler parametre olarak konstruktöre gönderilir. Konstruktör bu deðerleri kullanarak, objeyi üretir. Her sýnýf içinde, obje üretmek için bir konstruktör vardir.

Destruktör

Her sýnýf içinde konstruktör yanýnda bir de destruktör bulunur. Destruktör ün görevi hayatý sona ermiþ bir objeyi sistem üzerinden uzaklaþtýrmaktýr. Program bitiminde üretilen bütün nesneler destruktör aracýlýðýyla yok edilir.

Eveet. Görüldüðü gibi hiç de korkulacak bir þey yok. Burada yazý üzerinde anlattýk. Ýkinci etapda görsel olarak hazýrlayacaðým ve bu tekniklerin hepsini nasýl kullanabilceðimizi göreceðiz. Ýnanýn daha da kolay gelecek ;)

Ercüment TÜRKELÝ

Ýletiþim : http://e-turkeli.spaces.live.com/